بالاختصار ، كه اين كوه بسيار بزرگ [ است ] و با اين بزرگى ، هموار [ بوده ] و پرشكار و پرآب و علف و پرمنفعت و خوش‌هوا و باصفا است ، كه يقينا در ايران مثل اين كوه ، باصفا و خوش‌آب [ و ] هوا و بامنفعت نبوده و نيست و نخواهد بود . علماء اردبيل و مشكين حديثى در باب اين كوه باعظمت مىگويند . لازم شد كه در كتابچه عرض شود : « له السبلان جبل من جبال الجنّة و فيه عين من عيون الجنّة و فيه قبر من قبور الانبياء و كان مخلصا نبيا » . از قرار تقرير مردم ، كه از هندوستان و ساير جاهاى ايران ، هر سال دراويش به جهت يافتن علف كيميا به اين كوه مىآيند و علف پيدا مىكنند و مىگويند علف مبروج الصنم ، كه تركيب انسان است ، در اين كوه فراوان است . طرز تشريف آوردن موكب همايون براى تفرج [ در ] اين كوه و ييلاق فرمودن چاكر جان‌نثار ، بسيار بسيار طالب [ بوده ] و از خداوند تعالى مسئلت مىنمايد كه سركار اعلى حضرت همايون - طول الله عمره - يك سال در اين كوه ييلاق فرموده و صفاى اين كوه را ملاحظه فرموده و شكار اين كوه را با جولگاى مشكين و كوههاى سمت شمال و غربى و جنوبى مشكين [ مقايسه ] « 1 » فرمايند ، « 2 » ان شاء الله تعالى . به عقل قاصر چاكر جان‌نثار ، طرز تشريف آوردن موكب منصور ، چنين است كه حال عرض مىشود كه امر همايون شرف نفاد يابد [ كه ] در بهار سال آينده ، اردويى در اوجان « 3 » منعقد شود و سركار اقدس همايون در ماه دويم بهار از دار الخلافه با جمعيت قليل ، كه از همه جهت با قراول و غيره و غيره ، 1500 نفر آدم باشد ، به اوجان تشريف بياورند و الى 20 روز به تابستان مانده ، به آب گرم سراب تشريف آورده و از آن‌جا از گدوك صائين « 4 » به شهر اردبيل و تماشاى قلعه را فرموده ؛ بعد به دامنهء كوه

--> ( 1 ) . در اصل : را ( 2 ) . « به جهت صفاى اين كوه ، چاكر بسيار طالب است ، كه به نظر انور برسد . ان شاء الله . » ( حاشيه مؤلف ) ( 3 ) . بستان‌آباد امروزى . اين شهر كوچك استان آذربايجان خاورى در آبان 1385 ه . ش . 3943 خانوار و 977 ، 16 نفر جمعيت داشته است . ( 4 ) . گردنه صائين ( Sa ? in ) ، گردنه‌اى است به بلندى حدود 2180 متر در شهرستان سراب ، 30 كيلومترى شمال شرقى اين شهر ، سر راه سراب به اردبيل . شهرهاى « نير » و « سراب » در دامنه شرقى و غربى اين گردنه جاى دارند . ( گيتاشناسى ايران ، 3 / 817 )